Polskie Towarzystwo Ortoptyczne im. prof K. Krzystkowej

A- A A+

STANDARD BADAŃ ORTOPTYCZNYCH
POLSKIEGO TOWARZYSTWA ORTOPTYCZNEGO IM. PROF. K. KRZYSTKOWEJ

I. Rekomendowane badania podstawowe

Nazwa/rodzaj badaniaWykonanieSposób zapisu wynikuNorma/skaleŹródło
1. Badanie ostrości wzroku bez korekcji i w dotychczasowej korekcji
- do dali
- do bliży
obligatoryjne Metoda uprzywilejowanego spojrzenia
Preferential Looking Test
Karty Tellera
PL OP = 0,2
PL OL = 0,13
Wiek 8 mc
1 mc - 0,067
2 mc - 0,1
3-4 mc - 0,13
5-12 mc - 0,2
24 mc - 0,4
30 mc - 0,67
36 mc - 1,0
odległości badania 38,55,84 cm
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 93-94
Uwaga! Normy dla testów paskowych wg. różnych autorów mogą się różnić!
    Obrazki Allena, HOTV, Haki Pflügera, Pierścienie Landolta, cyfry i litery Snellena
V OP. = 1,0 (lub 5/5) sc
V OL = 0,6 (lub 6/8) sc
V OP = lpc z odl. 3m sc
V OL = r.r.p.o. sc
V OP = 1/∞ sc
2 – 5 r.ż. 0,5 – 1,0
powyżej 5 r.ż. 0,6 – 1,0
dzieci szkolne i dorośli 1,0
odległość badania 5 m
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 89-90
    Tablice Lea
V OP = 1,0 cc
V OP = 1,0
odległość badania 3 m
"Korekcja wad wzroku", A. Styszyński, 2007, str. 49-51
    Tablice LogMAR (ETDRS, Tablice Baileya-Loviego)
V OP = 0,3 LogMAR
V OP = 0,0
odległość badania 4 m
"Okulistyka pediatryczna i zez", red. M. Grałek str. 78-80
    Tablice Snellena do bliży
Sn OP. = 2,0 sc
Sn OL. = 0,5 sc
Sn OP = 0,5 sc
odległość badania 30 cm
 
    Tablice Lea do bliży
Lea OP = 0,8 sc
Lea OP = 1,0 sc
odległość badania 40 cm
 
    Tablice LogMAR do bliży
Log MAR OP = 0,3
Log MAR OP = 0,0
odległość badania 40 cm
 
2. Badanie diplopii fizjologicznej obligatoryjne Obecna/nieobecna Diplopia fizjologiczna obecna "Okulistyczna diagnostyka diplopii", M. Kolenda – Parakiel, M. Misiuk – Hojło, str. 123-124
3. Badanie ruchów oczu
- jakościowe
obligatoryjne Jakościowe;
A. Ocena zakresu ruchów (czynności działania mięśni)
- słowny, np. nadczynność mięśnia skośnego dolnego OP lub ograniczenie przywodzenia OP
- graficzny, np. metoda wektorowa
Czynność mięśni ocznych zachowana "Atlas okulistyki klinicznej", D. J. Salton,R.A.Hitchngs, P. A. Hunter, red wyd. pol. J. Szaflik,str 637-639
    B. Ocena płynności ruchu wodzenia np. ruch płynny z właściwą fiksacją Ruch płynny, bez przerw, bez ruchów sakkadowych "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 86-87
    C. Ocena ruchów sakkadowych np. ruchy sakkadowe wolne, występuje niedociąganie Ruch szybki, precyzyjny, bez opóźnień "Neurookulistyka", A.Pane, M. Burdon, N. Miller, red. Wyd. pol. D. Czapita, 2007, str. 368-374
    D. Ocena odruchu oczno-przedsionkowego (test oczu lalki) np. nieprawidłowy, opóźniony ruch oczu w stosunku do ruchu głowy Utrzymanie fiksacji przedmiotu mimo ruchu głowy  
 - ilościowe   Ilościowe:
OP add = 5,0 mm
OP abd = 2,0 mm
OP/OL addukcja 4 mm
OP/OL abdukcja 2,8 mm
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 86-87
4. Badanie konwergencji metodą obiektywną lub/i subiektywną
- jakościowe
obligatoryjne - jakościowe z opisem słownym np. ++ konwergencja dobra jakościowe
- - negatywny impuls (całkowity brak)
- zwykły brak konwergencji
(-) brak, lecz przy wysiłku istnieje zdolność
+ prawidłowa z małym zakresem
++ dobra
+++ bardzo dobra
Clinical Management of Binocular Vision, Mitchell Scheiman, Bruce Wick - 2008 str.246

Optometry & Vision Science:

March 2007 - Volume 84 - Issue 3 - pp 224-228 Pediatric Ophthalmology and Strabismus, Kenneth Weston Wright, Peter H. Spiegel – 2003, str.229
 - ilościowe   ilościowe np. PBK: 6 cm – konwergencja prawidłowa, dobra ilościowe
a) PBK 5 - 7cm i mniej dzieci – zwłaszcza młodsze
b) PBK 6 -10cm – starsze dzieci , młodzież, dorośli
c) PBK 10 - 30cm lub więcej – niedomoga
 
5. Badanie testem naprzemiennego zasłaniania do dali i do bliży COVER TEST obligatoryjne CT do dali (+) ruchy nastawcze z konwergencji CT do dali (-) "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 83-85
    CT do bliży (-) brak ruchów nastawczych CT do bliży (-) "Wybrane zagadnienia okulistyczne" red. M . Litwin, H. Bryg, str. 277, 281
6. Test Hirschberga - test refleksów rogówkowych wskazane OP refleks skroniowo – ezotrpia
OL refleks przynosowo – egzotropia
OP refleks centralnie
OL refleks centralnie
OPL ortopozycja
"Optometria" red. Wyd. pol. T. Tokarzewski, M. Ożóg, str. 125
7. Badanie amplitudy akomodacji obligatoryjne (konieczne w podejrzeniu zaburzeń akomodacji) AA OP: 5,00 Dsph
AA OL: 7,00 Dsph
AA OP: 5,00 Dsph
Normy wg Dondersa
10 lat 14 D
15 lat 12 D
20 lat 10 D
25 lat 8,5 D
30 lat 7 D
35 lat 5,5 D
40 lat 4,5 D
45 lat 3,5 D
50 lat 2,5 D
55 lat 1,75 D
60 lat 1,00 D
65 lat 0,50 D
70 lat 0,25 D
75 lat 0 D
"Optyka Okularowa", Marek Zając, 2007, Wrocław. Optometry: Science, Techniques and Clinical Management, Mark Rosenfield, Nicola Logan, Butterworth-Heinemann, 2009, wyd. 2, str. 232. I inne.
8. Badanie sprawności akomodacji wskazane (konieczne w podejrzeniu zaburzeń akomodacji) Sprawność akomodacji
OP: dobra 15 cykli/min
OL: dobra 15 cykli/min
OPL: dobra 9 cykli/min
Sprawność dobra u osoby dorosłej i 6 -latka przy +-2,00 dsph:
a) jednoocznie: 14-18 cykli/min
b) obuocznie: 8-10 cykli/min
„Dysfunkcje akomodacji i metody jej badań", Anna Przekoracka Krawczyk, Ryszard Naskręcki, UAM Poznań, materiały Academy for Eye Excellence Ciba Vision
9. Badanie współczynnika AC/A wskazane (konieczne w podejrzeniu zaburzeń akomodacji) Np. AC/A: 6 Δ/D (wysoki) AC/A: 3-4 Δ/D "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 161
10. Badanie opóźnienia akomodacyjnego wskazane (konieczne w podejrzeniu zaburzeń akomodacji) Odpowiedz akomodacji 
np.MEM OP: +1,00 Dsph
np.MEM: OL: +1,50 Dsph

Odpowiedz prawidłowa między +0,50 a +0,75. Odpowiedz nieprawidłowa: wyprzedzanie lub opóznienie. 

„Dysfunkcje akomodacji i metody jej badań", Anna Przekoracka Krawczyk, Ryszard Naskręcki, UAM Poznań, materiały Academy for Eye Excellence Ciba Vision
11. Badanie kąta obiektywnego metodą refleksów rogówkowych/ naprzemiennego wygaszania przy użyciu synoptoforu obligatoryjne Kąt ob. = + 10º cc Kąt ob. = +25º sc Kąt ob. = 0º sc "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 101
12. Badanie kąta subiektywnego zeza przy użyciu synoptoforu obligatoryjne Kąt sub. = skok w +5º cc
Kąt sub. = supresja całkowita lewostronna cc
Kąt sub. = 0º "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 105
13. Badanie obuocznego widzenia przy użyciu synoptoforu obligatoryjne j.p. = (+)
f. (+) zakres conv. 8º div.2º
s. (-)
j.p. = (+)
f. (+) zakres conv. 25º div.4 - 6º (dla dużych obrazków fuzyjnych o wielkości 8º)
s. (+)
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 107-112
14. Badanie kąta obiektywnego zeza pryzmatycznym testem naprzemiennego zasłaniania do dali i do bliży PCT obligatoryjne PCT do dali = 10 Δ BS
PCT do bliży = 6 Δ BN
PCT do dali = 0 Δ BN/BS
PCT do bliży = 0 Δ BN/BS
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 102
15. Badanie korespondencji siatkówkowej metodą powidokową Heringa przy użyciu synoptoforu obligatoryjne słowny: np. korespondencja siatkówkowa nieprawidłowa harmonijna ustalona Korespondencja siatkówkowa prawidłowa ustalona "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 112-114
    graficzny: np. rysunek powidoków rozsuniętych nieskrzyzowanych Powidoki pionowy i poziomy nakładają się tworząc krzyż  
16. Badanie kąta zeza ukrytego
- do bliży przy użyciu skrzydła Maddoxa
obligatoryjne w zezie ukrytym Skrzydło Maddoxa
OP 6Δ eso sc
Skrzydło Maddoxa
OP 0Δ sc/cc
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 128
- do dali przy użyciu krzyża i pałeczki Maddoxa   Krzyż Maddoxa
OP 4º exo sc
Krzyż Maddoxa
OP 0º exo sc
 
17. Badanie równowagi sensorycznej do dali i do bliży testem Wortha/testem Bagoliniego obligatoryjne słowny: np. Test Wortha: światła 2 czerwone i 3 zielone nieskrzyżowane
np. Test Bagolini
Stan równowagi sensorycznej do dali i do bliży "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 122-123
    graficzny: np. Test Wortha: rysunek świateł rozsuniętych nieskrzyżowanych
np. Test Bagoliniego: rysunek smugi przed OL
Test Wortha: światła 2 czerwone i 2 zielone
Test Bagoliniego: dwie smugi w kształcie litery X
 
18. Badanie widzenia przestrzennego
- do dali
obligatoryjne do dali
Stereopsja dal ( + )
Stereopsja dal ( - )
Stereopsja dal ( + ) "Korekcja wad wzroku", A. Styszyński, 2007, str. 173-174
Test stereowalencyjny
- do bliży
  do bliży TNO ( + ) Tabl. VI 120" TNO ( + ) Tabl. VI 60" "Choroby oczu u dzieci", A. Turno-Kręcicka, A. Barć, J.J. Kański, str.312
TNO, Test Titmusa, Test Langa   "Mucha" ( - ) ABC ( - )
Pierścienie ( - )
Test Langa ( + ) 600"
"Mucha" ( + ) ABC ( + )
Pierścienie ( +) 9/9
Test Langa ( + ) 550"
 
19. Badanie refrakcji obiektywnej metodą skieskopii/autorefraktometru z zastosowaniem cykloplegii i bez cykloplegii obligatoryjne Sk OP = +2,0/+2,0
Sk OP = -4,0/-5,0
(180º/90º)
np. Tropicamid 1%
Wydruk z autorefraktometru załączony do dokumentacji.
Sk PO = 0,0/0,0 (180º/90º) "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 95-96 "Optometria" red. Wyd. pol. T. Tokarzewski, M. Ożóg, str. 203-207
20. Badanie fiksacji siatkówkowej obligatoryjne słowny:
np. fiksacja OP centralna niestała
fiksacja OL parafoveolarna
fiksacja OP paramakularna
fiksacja OP peryferyczna
Fiksacja OPL centralna "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 99-100
   

graficzny: OP

Miejsce fiksacji zaznaczone na schemacie – dołeczek plamki  
21. Badanie rozstawu źrenic obligatoryjne PD: OP = 27 mm
OL = 29 mm
Wynik wskazujący na symetryczne rozmieszczenie źrenic np. PD: OP = 27 mm
OL = 27 mm
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 133

II. Rekomendowane badania dodatkowe

Nazwa/rodzaj badaniaWykonanieSposób zapisu wynikuNorma/skaleŹródło
1. Badanie fałszywej lokalizacji przy użyciu ekranu Hessa/ szyby Falkowskiej konieczne w przypadku występowania zeza porażennego Zapis wyniku na dwóch schematach tj. dla każdego oka oddzielnie.
Schemat stanowi kopię siatki na ekranie Hessa. np. analiza wykresu wskazuje na niedowład mięśnia prostego bocznego OP
Punkty świetlne pochodzące z latarki kierowanej przez badanego pokrywają się z punktami na ekranie Hessa w 9 kierunkach spojrzenia – nie stwierdza się zaburzeń lokalizacji. "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 153
2. Badanie podwójnego widzenia przy użyciu smugi świetlnej konieczne w przypadku występowania zeza porażennego Zapis wyniku na diplogramie.
Największa odległość pomiędzy obrazami wskazuje na kierunek działania porażonego mięśnia. np. największa odległość pomiędzy obrazami przy zwrocie oczu w prawą stronę – porażenie mięśnia prostego bocznego OP
Brak podwójnego widzenia obrazu smugi świetlnej. "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 149
3. Badanie testem Bielschowsky'ego konieczne w przypadku występowania zeza porażennego Zapis graficzny z oznaczeniem kierunku ustawienia głowy.
Zapis symbolami:
Test Bielschowsky'ego (+)
Test Bielschowsky'ego (-)
Równoległe ustawienie obu oczu przy pochyleniu głowy na prawy i lewy bark. "Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 145
4. Badanie przedniego odcinka oka przy użyciu lampy szczelinowej konieczne w przypadku doboru/kontroli korekcji soczewkowej Opis stanu przedniego odcinka oka np.
- brzegi powiek i rzęsy bez łusek, gruczoły Meiboma drożne
- obrzęk krawędzi powiek górnej i dolnej
- nacieki w obwodowej części rogówki
- czas zerwania filmu łzowego 3 s
Budowa i funkcjonowanie wszystkich elementów przedniego odcinka oka – prawidłowe. " Praktyczne zasady doboru soczewek kontaktowych", red. Wyd. pol. M. Habela, str. 13
5. Badanie widzenia barw testem Ishihary wskazane (konieczne w podejrzeniu zaburzeń widzenia barwnego) Test Ishihary ( + ) Tabl. 24/36
(wersja do badań przesiewowych: Tabl. 24 i 14)
Prawidłowe widzenie barw
Test Ishihary ( + ) Tabl. 36/36
"Wybrane zagadnienia okulistyczne" red. M . Litwin, H. Bryg, str. 181
6. Badanie kąta gamma przy użyciu synoptoforu wskazane (konieczne w przypadku, gdy wynik testu Hirschberga wskazuje na esotropię lub exotropię) Kąt gamma OP = -2º (eso)
Kąt gamma OL = +2º (exo)
Brak odchylenia między osią widzenia a osią optyczną.
Kąt gamma OP = 0º
"Choroba zezowa rozpoznanie i leczenie", K. Krzystkowa i wsp., 1997, str. 104
7. Badanie anizeikonii testem polaryzacyjnym hakowym wskazane (konieczne w przypadku występowania anizometropii) słowny:
np. anizeikonia nieobecna
anizeikonia ok. 3,5%
anizeikonia ok. 7% OP>OL
Izeikonia – równa wielkość obrazów widzianych każdym okiem. "Korekcja wad wzroku", A. Styszyński, 2007, str. 167 "Podstawy refrakcji oka i korekcji wad wzroku", M. Jarzębińska-Većerowa, D.Tuleja, str.57
Pliki do pobrania:
Pobierz plik (Standard_badan_ortoptycznych_PTO_IPKK.pdf)STANDARD BADAŃ ORTOPTYCZNYCH[PDF]416 kB